Đang tải thanh công cụ tìm kiếm ...
Phép Tính Online

Hình ảnh trang nam nhi thời Trần mang vẻ đẹp như thế nào? Điều đó có ý nghĩa gì đối với tuổi trẻ hôm nay và ngày mai?

KIẾN THỨC CƠ BẢN

1. Vài nét về tác giả

- Phạm Ngũ Lão sinh 1255 mất 1320, người làng Phù Đổng - huyện Đường Hào nay là Ân Thi - Hưng Yên.

- Là gia khác, sau là con rể của Trần Quôc Tuấn.

- Ông có nhiều công lao trong cuộc kháng chiến chông quân Nguyên - Mông. Là võ tướng nhưng ông thích đọc sách, ngâm thơ và được ngợi ca là người văn võ toàn tài.

Lúc ông qua đời, vua Trần Minh Tông ra lệnh nghị triều làm việc năm ngày (nghi lễ quốc tang).

2. Tác phẩm

- Sáng tác của Phạm Ngũ Lão hiện chỉ còn hai bài thơ: Tỏ lòng (Thuật Hoài) và Viếng Thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại Vương.

- Bài thơ miêu tả khí phách và hoài bão lớn của một vị tưống đời Trần trong cuộc kháng chiến chông quân Nguyên.  Là vẻ đẹp của con ngưòi thời Trần với tầm vóc, tư thế, lý tưởng và tinh thần chiến đấu qua hình ảnh kỳ vĩ, ngôn ngữ hàm súc, giàu tính biểu cảm.

HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI

1. Chỉ ra điểm khác nhau giữa câu thơ đầu trong nguyên tác chữ Hán (qua phần dịch nghĩa) với câu thơ dịch?

Câu thơ đầu trong nguyên tác là: "hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu" (Cầm ngang ngọn giáo gìn giữ non sông đã mấy thu): dịch thơ là: "Múa giáo non sông đã mấy thu".

Nội dung bản dịch nghĩa (gần với nguyên tác hơn) thể hiện tư thế, khí phách của người tráng sĩ anh hùng: không gian rộng lớn (giang sơn), thời gian dài lâu (kháp kỉ thu), tư thế người tráng sĩ hiên ngang, có tầm vóc của một vị anh hùng.

Trong câu thơ dịch, tuy cũng khá sát nghĩa hay nhưng vẫn không thể hiện được hết vẻ đẹp của người tráng sĩ với tư thế hiên ngang, khí thế anh hùng, sẵn sàng chiến đấu lập công.

2. Anh (chị) cảm nhận thế nào về sức mạnh của quân đội nhà Trần qua câu thơ "Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu”?

Câu thơ "Tam quân tì hổ khí thôn ngưu (Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu) cho thấy sức mạnh của đội quân nhà Trần. "Khí thôn ngưu" còn có người dịch là "nuốt sao Ngưu", ý nói khí thế rất mạnh, có thể át cả sao Ngưu, sao Đẩu.

Đây là một đội quân hùng mạnh, sẵn sàng chiến đấu lập công. Ngưòi ta gọi hào khí thời nhà Trần, giai đoạn chiến đấu chông quân Nguyên - Mông là "Hào khí Đông A". Câu thơ trên phản ánh hào khí của thời đại ấy.

3. Anh (chị) hiểu ”nợ công danh'' mà tác giả nói tới theo nghĩa nào (SGK, tr 116)

Theo Nho giáo, kẻ làm trai sinh ra trên đời phải lập được công danh. Nguyễn Công Trứ cũng từng viết:

"Đã mang tiếng ở trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông"

(Nợ tang bồng)

Lí tưởng công danh ở đây mang nội dung của chủ nghĩa yêu nước: lập công vì nước, đồng nghĩa với trả nợ công danh.

Vì vậy, đáp án đúng là: ý thứ ba (cả hai nghĩa trên: thể hiện chí làm trai theo tinh thần nho giáo... và chưa hoàn thành nghĩa vụ đối với dân, với nước... 

4. Phân tích chữ "then" trong câu thơ cuối

Chưa hoàn thành nghĩa vụ với dân, với nước, hai chữ "vương nợ' khắc sâu điều da diết trong lòng nhà thơ, đã là trang nam nhi phải xác định công danh là món nợ lớn với đời phải trả: Ông cho rằng mình chưa trả được món nợ ấy, chưa lập được công danh là bao, nên ông dùng chữ "thẹn”.

- "Thẹn" là sự biểu hiện cao nhất về ý thức tự giác của người nam tử, thể hiện lí tưởng, hoài bão lớn trong lòng kẻ làm trai nhưng còn chưa thành.

- Tác giả nhắc đến Vũ Hầu (Gia Cát Lượng) - là người đã lập công danh để tiếng thơm ngàn thu. Kẻ sĩ nào cũng phải coi ông là tấm gương. Cho nên "thẹn" với Vũ Hầu nghĩa là thẹn chuyện trả được nợ công danh.

5. Hình ảnh trang nam nhi thời Trần mang vẻ đẹp như thế nào? Điểu đó có ý nghĩa gì đối với tuổi trẻ hôm nay và ngày mai?

- Hình ảnh nam nhi đời Trần mang vẻ đẹp của những tâm hồn lí tưởng. Nét đẹp độc đáo của bài thơ là chất liệu lãng mạn của hình tượng tâm tư. Người đọc nhận thấy sức mạnh phi thường và vẻ đẹp cao cả của ngọn giáo tung hoàng vì non sông đất nước, thấy hùng khí của ba quân dũng mãnh sẵn sàng chiến đấu và chiến thắng. Đó cũng chính là vẻ đẹp của tâm hồn, một vị tướng đang nóng lòng muôn lập công danh đền nợ nưóc, thỏa chí tang bồng.

- Tuổi trẻ hôm nay cũng cần được giáo dục lí tưởng, hoài bão đẹp đẽ như thanh niên thời Trần, vẻ đẹp của một tâm hồn có hoài bão lớn trong bài thơ Tỏ lòng rất có ý nghĩa trong việc giáo dục lí tưởng cho thanh niên thòi đại ngày nay.